Streszczenie
Mikrobiom jelitowy odgrywa kluczową rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej gospodarza, a jego zaburzenia są coraz częściej wiązane z patogenezą chorób alergicznych, astmy oraz schorzeń o podłożu immunologicznym. Szczególne znaczenie przypisuje się SCFA (krótkołańcuchowym kwasom tłuszczowym), będącym metabolitami bakteryjnej fermentacji błonnika pokarmowego, które wykazują silne działanie immunomodulujące i przeciwzapalne. Celem pracy była analiza aktualnego stanu wiedzy dotyczącego roli mikrobiomu jelitowego oraz jego metabolitów – SCFA – w kształtowaniu odpowiedzi immunologicznej, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów istotnych w rozwoju i modulacji chorób alergicznych oraz astmy. Przeprowadzono przegląd piśmiennictwa z lat 2020–2025, obejmujący publikacje z dostępnych baz takich jak: PubMed, Scopus oraz Europe PMC. Do analizy włączono badania eksperymentalne, kliniczne oraz przeglądowe dotyczące mikrobiomu jelitowego, SCFA i ich wpływu na układ immunologiczny. Analiza literatury wykazała, że SCFA, w szczególności maślan, propionian i octan, wpływają na różnicowanie limfocytów T regulatorowych, integralność bariery jelitowej oraz modulację odpowiedzi zapalnej poprzez receptory sprzężone z białkiem G i mechanizmy epigenetyczne. Zaburzenia składu mikrobioty jelitowej korelują ze zwiększonym ryzykiem rozwoju alergii, atopowego zapalenia skóry oraz astmy. Mikrobiom jelitowy i jego metabolity odgrywają istotną rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej. Modulacja mikrobioty poprzez dietę bogatą w błonnik, prebiotyki lub probiotyki może stanowić obiecującą strategię wspomagającą profilaktykę i leczenie chorób alergicznych. Jednocześnie dostępne dane kliniczne pozostają ograniczone, a heterogeniczność metod badawczych utrudnia bezpośrednie przełożenie wyników na praktykę kliniczną.

Słowa kluczowe:
mikrobiom jelitowy, SCFA, maślan, alergia, astma, tolerancja immunologiczna